ความเชื่อเป็นสิ่งที่อยู่คู่สังคมไทยมานาน รวมถึงความเชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ที่เกี่ยวกับที่อยู่อาศัย ที่หลายบ้านมักจะมีการตั้งศาลพระภูมิ ในบางบ้านก็ไม่มี แต่ที่มีร่วมกันคือการไหว้เจ้าที่เจ้าทาง เพื่อให้ช่วยคุ้มครองบ้านและคนในบ้านให้อยู่ร่มเย็นเป็นสุข ซึ่งถ้าหากไหว้ผิดหลักไป ก็อาจจะส่งผลเสียตามมาต่อบ้านและสมาชิกในบ้านก็ได้ ดังนั้นเราจะมาดูกันว่า ควรไหว้เจ้าที่อย่างไร และควรจะเตรียมอะไรบ้าง

ทำไมจึงควรไหว้เจ้าที่ในบ้าน

หลายคนสงสัยว่า ทั้งที่มีศาลพระภูมิอยู่แล้ว ตรงนี้เป็นเรื่องที่หลายคนเข้าใจผิดกันเยอะมาก เพราะพระภูมิกับเจ้าที่แตกต่างกัน กล่าวคือ พระภูมิจะเป็นเทพหรือเทวดาที่ลงมาจากสวรรค์ ที่ต้องมีการทำพิธีอัญเชิญมาสถิตที่ศาลพระภูมิ ส่วนเจ้าที่จะเป็นวิญญาณผู้ล่วงลับไปแล้วในอดีตแต่ยังไม่ไปไหน ยังผูกพันและเฝ้าสถานที่นั้น ๆ ส่วนเหตุผลว่าทำไมเราจึงควรไหว้เจ้าที่ในบ้าน นั่นเป็นเพราะเป็นการแสดงความเคารพผู้ที่อยู่มาก่อนแล้ว ก็คือเจ้าที่ ซึ่งวิญญาณเหล่านี้ไม่ได้ไปไหน ในส่วนของศาลพระภูมิและศาลเจ้าที่ก็มีความแตกต่างกัน โดยศาล
พระภูมิจะเป็นเสาใหญ่เสาเดียวและจะสูงกว่าศาลเจ้าที่ โดยจะอยู่ทางซ้ายมือ ส่วนศาลเจ้าที่จะเล็กและตั้งทางขวามือ

ของที่ต้องเตรียมสำหรับการไหว้เจ้าที่

แม้ว่าเจ้าที่จะไม่ใช่เทพ แต่การจัดเตรียมของสำหรับไหว้ก็เป็นสิ่งสำคัญที่จะบ่งบอกถึงการแสดงความเคารพต่อเจ้าที่ผู้อยู่มาก่อนเราแล้ว โดยเตรียมของดังนี้

• เทียน 2 เล่ม
• ธูป 5 ดอก
• น้ำชา 5 แก้ว
• พวงมาลัยดอกไม้สด
• ผลไม้ 9 ชนิด ควรเป็นผลไม้มงคล เช่น กล้วย องุ่น สับปะรด สาลี่
• หมากพลู 9 คำ
• ผ้าขาวบาง 1 ผืน

ขั้นตอนในการไหว้เจ้าที่

หลังจากที่จัดเตรียมสิ่งของที่จำเป็นต่อการไหว้เจ้าที่เรียบร้อยแล้ว สิ่งที่ควรคำนึงอีกอย่าง นั่นคือ ช่วงเวลาในการไหว้ที่ต้องมีฤกษ์ยามเช่นกัน โดยช่วงเวลาที่เหมาะสม ได้แก่ วันอังคารหรือวันเสาร์ เวลา 12.00 น. ซึ่งมีขั้นตอนดังต่อไปนี้

1. ผู้ไหว้ควรหันหน้าเข้าตัวบ้าน จากนั้นนำของไหว้ที่เตรียมไว้บางบนผ้าขาวบาง
2. จุดธูป เทียน พร้อมกล่าวคำขอขมาว่า “ข้าแต่เจ้าที่เจ้าทาง วันนี้วันดีของข้าพเจ้า รวมทั้งบอก

บ้านเลขที่ตัวเอง บ้านหลังนี้เป็นบ้านของใคร ชื่อนาม-สกุล เราจะทำการขอขมากรรมแก่ท่าน หากมีสิ่งใดที่ข้าพเจ้าได้ทำผิดพลาดไป ตั้งใจก็ดีไม่ตั้งใจก็ดี ทั้งที่รู้และไม่รู้ก็ดี ขอท่านเมตตาและอโหสิกรรมให้กับข้าพเจ้า และโปรดช่วยให้ข้าพเจ้าอยู่ที่บ้าน เลขที่… หลังนี้อย่างมีความสุข ราบรื่น เงินทองไหลมาเทมา (อธิษฐานขอพรสิ่งที่ต้องการ) แล้วจึงปักธูป

*ซึ่งในขั้นตอนนี้ สามารถกล่าวคาถาสำหรับไหว้เจ้าที่ได้เช่นกันค่ะ

“…อิติสุคะโต อะระหังพุทโธ นะโมพุทธายะ ปะฐะวีคงคา พระภุมมะเทวา ขะมามิหัง…”
(3 จบ)

3. รอจนธูปหมด ดับเทียน แล้วจึงกล่าวลาของไหว้ ขอนำไปรับประทานเพื่อให้เกิดความเป็นสิริมงคล

เราควรไหว้เจ้าที่บ่อยแค่ไหน?
หลายคนก็เกิดความสงสัยว่า เราควรจะไหว้เจ้าที่บ่อยแค่ไหน จริง ๆ แล้วในเรื่องของความถี่ ขึ้นอยู่กับเจ้าของบ้านได้เลยค่ะ แต่โดยส่วนใหญ่จะนิยมทุก 3-6 เดือนครั้ง เน้นฤกษ์สะดวกได้เลย

การไหว้เจ้าที่เป็นความเชื่อส่วนบุคคลที่ไม่มีผิดหรือถูก เพราะทั้งหมดนั้นทำขึ้นเพื่อความสบายใจของผู้อยู่อาศัย ซึ่งนอกจากการไหว้แล้ว สิ่งสำคัญคือการประพฤติและปฏิบัติตนอยู่ในศีลธรรมอย่างสม่ำเสมอ เพราะไม่มีอะไรช่วยเราได้ หากเรายังไม่ช่วยตัวเองที่จะสร้างบุญกุศลดี ๆ นะคะ